Przemoc w domu — jak szybko odseparować sprawcę

Osoba doświadczająca przemocy w domu najczęściej słyszy, że „trzeba złożyć wniosek i czekać”. To nieprawda: od 2020 roku istnieją narzędzia działające natychmiast.

Nakaz i zakaz wydawany przez Policję

Funkcjonariusz Policji (a także Żandarmerii Wojskowej wobec żołnierzy) może wydać wobec osoby stosującej przemoc domową nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania oraz zakaz zbliżania się do niego i jego bezpośredniego otoczenia. Podstawą jest ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej i przepisy o Policji.

Najważniejsze cechy tego rozwiązania:

• Działa od razu, w momencie wydania — nie trzeba czekać na sąd.
• Obowiązuje niezależnie od tego, kto jest właścicielem lub najemcą mieszkania. Fakt, że sprawca jest właścicielem, nie chroni go przed nakazem.
• Osoba, wobec której go wydano, ma prawo zabrać przedmioty osobistego użytku i niezbędne do pracy.
• Na nakaz przysługuje zażalenie do sądu, ale samo złożenie zażalenia nie wstrzymuje jego wykonania.
• Naruszenie nakazu lub zakazu jest wykroczeniem, a Policja ma obowiązek regularnie sprawdzać, czy jest przestrzegany.

Jeśli Policja wezwana na interwencję nie wydaje nakazu, warto o niego wyraźnie i wprost poprosić — z podaniem tej podstawy prawnej.

Niebieska Karta

Podczas interwencji sporządza się Niebieską Kartę. To nie donos i nie zawiadomienie o przestępstwie, ale formularz, który uruchamia procedurę pomocy: zespół interdyscyplinarny, kontakt z pracownikiem socjalnym, monitorowanie sytuacji. Ma to znaczenie także dowodowe — udokumentowane interwencje układają się w obraz, który później liczy się w sądzie.

Droga sądowa: zobowiązanie do opuszczenia mieszkania

Niezależnie od działań Policji można złożyć do sądu wniosek o zobowiązanie osoby stosującej przemoc do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania. Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym i jest wolne od opłaty sądowej. Sąd może też wydać zakaz zbliżania się, zakaz kontaktowania i zakaz wstępu na określone miejsca — na przykład teren szkoły dziecka.

Postępowanie karne

Znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą jest przestępstwem z art. 207 § 1 Kodeksu karnego. Ścigane jest z urzędu — to znaczy, że po zawiadomieniu prokuratura ma obowiązek działać, a osoba pokrzywdzona nie „wycofuje sprawy” tak jak przy przestępstwach prywatnoskargowych.

Oddzielnie mogą wchodzić w grę: naruszenie nietykalności cielesnej, uszkodzenie ciała, groźba karalna, uporczywe nękanie.

Co warto zrobić, jeśli to Twoja sytuacja

• Zadzwoń pod 112, jeśli dzieje się to teraz.
• Dokumentuj. Zdjęcia obrażeń, obdukcja lekarska, zaświadczenia z izby przyjęć, zrzuty wiadomości i nagrania. To buduje sprawę.
• Zapisuj daty interwencji i numery Niebieskich Kart.
• Zadzwoń na 800 12 00 02 — Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”, całodobowo.
• Rozważ kontakt z prawnikiem specjalizującym się w sprawach rodzinnych — sprawa o ochronę często splata się z rozwodem, alimentami i władzą rodzicielską, a prowadzenie ich osobno bywa kosztowne strategicznie.

Ten tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Sytuacja przemocy domowej wymaga oceny konkretnych okoliczności — również pod kątem bezpieczeństwa dzieci i spraw majątkowych. Skontaktuj się z prawnikiem albo z jedną z instytucji wskazanych powyżej.