Rozwód krok po kroku: ile trwa, ile kosztuje, co ustala sąd

Rozwód rzadko jest jedną sprawą. Formalnie sąd rozwiązuje małżeństwo, ale w tym samym wyroku rozstrzyga o dzieciach, alimentach i często o mieszkaniu — dlatego przygotowanie ma większe znaczenie niż sam moment złożenia pozwu.

Kiedy sąd może rozwiązać małżeństwo

Podstawą jest art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: sąd może rozwiązać małżeństwo, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Muszą być spełnione oba warunki jednocześnie — zupełny (zerwane więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze) i trwały (bez rokowań na powrót).

Rozwodu nie da się jednak uzyskać w każdym przypadku. Kodeks przewiduje przesłanki negatywne (art. 56 § 2 i 3 k.r.o.): rozwód jest niedopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci, jeżeli z innych względów byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, albo jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia — chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę lub odmowa zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Z winą albo bez

Zasadą jest, że sąd orzeka o tym, który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie — i to jest jedyna droga do rozwodu „bez orzekania o winie”. Wystarczy, że jedna strona się temu sprzeciwi, by sąd musiał winę badać.

Konsekwencje są praktyczne, nie tylko symboliczne:

• Postępowanie bez orzekania o winie kończy się zwykle na jednej rozprawie, czasem po kilku miesiącach.
• Postępowanie z orzekaniem o winie oznacza dowody: świadków, wiadomości, bilingi, czasem prywatnych detektywów. Trwa dłużej i kosztuje więcej — potrafi zająć rok lub kilka lat.
• Wina wpływa na alimenty między byłymi małżonkami. Małżonek uznany za wyłącznie winnego nie może domagać się alimentów na siebie, a wobec małżonka niewinnego zakres obowiązku alimentacyjnego jest szerszy.

Co jeszcze rozstrzyga wyrok rozwodowy

Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd w wyroku orzeka o:

• władzy rodzicielskiej nad wspólnymi dziećmi,
• kontaktach z dzieckiem — chyba że małżonkowie zgodnie wniosą o zaniechanie orzekania w tym zakresie,
• alimentach na dzieci: w jakiej wysokości każdy z rodziców ma się przyczyniać do utrzymania i wychowania.

Sąd uwzględni porozumienie rodziców o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka. Przygotowane wcześniej porozumienie potrafi skrócić postępowanie o miesiące.

Sąd orzeka także o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania na czas wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie. Na zgodny wniosek stron może w wyroku rozwodowym dokonać podziału majątku wspólnego, ale tylko jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki — w praktyce sądy robią to niechętnie i podział zwykle idzie osobną sprawą.

Koszty

Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Przy rozwodzie bez orzekania o winie sąd zwraca połowę tej kwoty po prawomocnym zakończeniu sprawy. Osoba, której sytuacja materialna na to nie pozwala, może wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych.

Do tego dochodzi honorarium pełnomocnika, ustalane indywidualnie — sprawa z orzekaniem o winie i sporem o dzieci jest wielokrotnie pracochłonniejsza niż rozwód zgodny.

Gdzie i jak się to zaczyna

Pozew składa się do sądu okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli choć jedno z nich jeszcze tam mieszka. Warto od początku dołączyć odpis skrócony aktu małżeństwa, akty urodzenia dzieci i dowody na okoliczności, które podnosimy.

Ten tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. To, czy w Twojej sprawie warto żądać orzeczenia o winie i jak sformułować żądania dotyczące dzieci, zależy od okoliczności, których nie da się ocenić z ogólnego opisu. Skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.